O dönemlerde Köy Enstitüler konusunda yarım yamalak bildiğim öyküsünden etkilenmiştim. Etrafımızda enstitünün ilk mezunları yüreklerindeki ülküyle eğitim savaşımı veriyorlardı.
Bunu yaparken her birinin şaşılacak düzeyde azimli ve kararlı hizmet ettiklerini hissediyor, görebiliyordum. Yamalı yırtık urbalarıyla, bin bir zorluklarla gelebildikleri enstitülerde, ilk
fark ettikleri memleketin kendi yaşadıkları coğrafyayla sınırlı olmadığıdır. Cumhuriyet bir aydınlanma devrimiydi. Bunu genç yaşta fark edebilmemi sağlayan ortamı yakalamam, benim için büyük bir
şanstı. Cumhuriyet aydınlanmasına ışık tutan üç önemli kurum; Millet Mektepler, Halkevleri ve Köy Enstitüleridir. Bu kurumlar ilk gençlik yıllarımdan bu yana hep dikkatimi çekiyordu.
Belleğimin bir yerinde hep bir gün bu aydınlanma kurumlarının Samsun ölçeğindeki yerin_ yazmak içinde sürekli araştırıyordum. Böylesine uzun soluklu bir yapıyı sürdürebilmek gerçekten zordu.
Bu abartısız 30 ve 35 yıl diyebilirim..."
CEMİL BASKIN
