Haber: Mehmet Rebii Özdemir
(SAMSUN)- Ziraat Mühendisleri Odası Samsun Şube Başkanı Havva Yurduseven Bayzat, tarımsal eğitim ve öğretimin 180. yılı nedeniyle Onur Anıtı önünde basın açıklaması düzenledi.
Cumhuriyetin Tarıma Bakışı ve Kuruluş Felsefesi
Atatürk'ün; ülkedeki tarımın, köylünün ve üretimin önemine dair belirttiği hususlar, bize aslında Cumhuriyetin kuruluş felsefesini de anlatmaktadır.
Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün "Milli ekonominin temeli tarımdır." ve "Ülkenin gerçek sahibi ve efendisi hakiki müstahsil olan köylüdür" sözleri, Cumhuriyeti oluşturan politikaların özünü açıkça ortaya koymuştur.
Cumhuriyetin İlk Yıllarında Tarımsal Atılımlar
Cumhuriyetin ilk yıllarında ilk Tarım Sayımı 1927 yılında yapılmış, kooperatifçiliğe büyük önem verilmiş, 1929 yılında Tarım Kredi Kooperatifleri kurulmuş, 1935 yılında Tarım Satış Kooperatifleri Yasası kabul edilmiştir. Buğday üretimini ve üreticiyi desteklemek amacıyla Toprak Mahsulleri Ofisi kurulmuş, bundan bir yıl sonra buğday ithalatı durdurulmuştur.
Ziraat Okulları ve Yüksek Ziraat Enstitüsü kurulmuş, köylüye yardım ve yararlı olmak amacıyla tohum ıslah istasyonları hayata geçirilmiştir. Traktör kullanımı teşvik edilmiş, üreticiye ucuz alet ve makine yardımı yapılmıştır. Aynı zamanda hayvancılığın geliştirilmesine yönelik temel politikalar oluşturulmuştur.
Devlet sermayeli çiftlikler kurularak üreticilere tohum, fidan, gübre ve pulluk dağıtılmış; başta Atatürk Orman Çiftliği olmak üzere modern tarımsal tesisler inşa edilmiştir.
Tarımda Durgunluk ve Bağımlılık Süreci
Cumhuriyetin ilk yıllarında büyük bir atılım gerçekleştiren Türk Tarımı, ilerleyen dönemlerde ne yazık ki durgunluk ve dışa bağımlılık ekseninde yol almaya başlamıştır.
Ziraat Mühendisleri Odası'nın Toplumsal Rolü
Ziraat Mühendisleri Odası, toplumsal barışı, emeğin gücünü ve her türlü ayrışmaya karşı olan duruşunu ve tavrını her ortamda göstermiştir. Odamız yalnızca tarımsal faaliyetlerle değil; toplumla olan ilişkilerde ve kamusal yararın korunmasında da önde gelen sivil toplum örgütlerinin başında yer almaktadır.
Gıda Güvencesi, Üretim Sorunları ve Neoliberal Politikalar
Son zamanlarda ülke genelinde ve yerelimizde etkisini giderek artıran tarımsal üretim, gıda güvencesi ve güvenliği ile ilgili sorunlar toplumsal yaşamımızı derinden etkilemektedir.
1980'li yıllardan itibaren uygulanan neoliberal politikalar sonucunda kırsaldan kentlere hızlı göçler başlamış, köyler boşalmış ve kırsal nüfusun yaş ortalaması 60 seviyelerine ulaşmıştır. Azalan genç nüfusun yerine, ülke dışından gelen vasıfsız, nispeten ucuz ancak güvencesiz ve istikrarsız göçmen işgücü çalıştırılmaktadır.,
Su Kaynakları ve Sulama Politikaları
Ülkemiz, su fakiri kategorisinde yer almakta olup mevcut su rezervlerinin her damlasını ekonomik ve planlı biçimde kullanmak zorundadır. Bu nedenle Doğal Su Kaynaklarını Koruma Kurulu oluşturulmalıdır.
Çarşamba, Bafra, Vezirköprü ve Ladik gibi "Büyük Ova" kapsamında yer alan ve yılın 12 ayı tarım yapılabilen Samsun ilimizde, 2024 yılı verilerine göre 378.470 hektar işlenebilir tarım arazisinin yalnızca 161.408 hektarı sulanabilir arazi niteliğindedir. Etüt edilen arazi varlığı 240.746 hektar olup bunun sadece 49.387 hektarı sulamaya açılabilmiştir. Bu doğrultuda sulanabilir arazilerin yalnızca yüzde 31'ine hizmet götürülebilmiştir.
1990'lı yılların başında projesi başlatılan Çarşamba Ovası drenaj ve sulama çalışmalarının drenaj safhası dahi tamamlanamamıştır. Çarşamba Ovası Sulama Projesi başta olmak üzere tüm projeler; basınçlı ve kontrollü sulama yöntemleri, arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleriyle eşgüdümlü olarak yürütülmelidir.
Tarım Arazilerinin Azalması ve İmar Baskısı
2005 yılında yürürlüğe giren 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu'na rağmen, Samsun ilimizde 2000 yılında 402.251 hektar olan tarım arazileri, 2024 yılı itibarıyla yüzde 5 azalarak 380.743 hektara gerilemiştir.
Kamu yararı söylemi altında, Samsun'da ve ülke genelinde tarım arazilerinin imara açılması kesinlikle son bulmalıdır. Ziraat Mühendisleri Odası olarak doğru yatırımları desteklerken; kirli sanayiye, zehir santrallerine ve tarım arazilerinin rant uğruna yok edilmesine karşı durmaya devam ediyoruz.
Hukuki Mücadele ve Gıda Egemenliği
Odamız; kamu yararı, alternatif alan, tarımsal bütünlük ve irade olmaksızın alınan kurul kararlarına itiraz ederek süreci takip etmekte, gıda egemenliğine sahip çıkmakta ve gerektiğinde yargı yoluna başvurmaktadır. Bunun somut örneği, Bafra ilçesi Türbe Mahallesi'nde 189 dekarlık tarım alanına yapılmak istenen hal tesisine karşı açılan ve Danıştay tarafından lehimize onanan davadır.
Çarşamba Ovası ve Fındık Politikaları
Çarşamba Ovası fındık yetiştiriciliğine mahkûm edilmiştir. Ovanın sol sahilinde tarım arazileri, kirli santraller, sanayi yatırımları ve rant odaklı politikalar nedeniyle ciddi ölçüde azalmıştır.
Zararlılar, Bitki Koruma ve Mesleki Yetki
2017 yılında Karadeniz Bölgesi'nin doğusundan ülkemize giriş yapan kahverengi kokarca ile mücadele çalışmaları, Odamızın tüm uyarılarına rağmen yetersiz kalmış ve fındık başta olmak üzere birçok üründe zarara yol açmıştır.
İmalattan biyosidal uygulamalara kadar tüm aşamalar, yalnızca mesleğinde uzman kişilerin gözetiminde yürütülmelidir. Bitki koruma ürünleri konusunda başka meslek gruplarının yetkilendirilmesi çevre ve halk sağlığı açısından kabul edilemez. Üretim, satış, reçetelendirme ve eğitim süreçleri odamız ve meslektaşlarımız tarafından yürütülmelidir.
Hayvancılık Politikaları ve İthalat Gerçeği
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın TÜİK verilerine dayanarak yaptığı açıklamada, 2025 yılının ilk altı ayında büyükbaş hayvan sayısının yüzde 1,2 arttığı belirtilmiştir. Ancak bu artış yerli üretimden değil, Brezilya ve Uruguay'dan yapılan hayvan ithalatından kaynaklanmaktadır.
Kırmızı et sorunu ithalatla değil; devlet üretim çiftlikleri, yem ve aşı desteği, meraların korunması ve ıslah çalışmalarıyla çözülmelidir.
Tarımsal Destekler ve Yasal Çelişki
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 21. maddesine göre tarımsal destekler, gayrisafi milli hasılanın yüzde 1'inden az olamazken, 2024 yılında bu oran yüzde 0,21'de kalmış, 2025 yılı için ise yüzde 0,22 olarak öngörülmüştür. Destekleme ödemeleri hiçbir dönemde yasal sınır olan yüzde 1'e ulaşmamıştır.
Eğitim, Kamulaştırma ve Yerli Üretim
İklim değişikliği, tarımsal üretimi etkileyen tüm unsurlar ve gıda güvenliği için ciddi ve bütüncül politikalar hayata geçirilmelidir. Tarımsal eğitim-öğretim güçlendirilmeli, özelleştirilen KİT'ler yeniden kamulaştırılmalı, yerli tohum, gübre ve tarımsal ilaç üretimi desteklenmelidir. Tohumculuk Yasası kamu yararı gözetilerek yeniden düzenlenmelidir.
Akademik anlamda fakülte enflasyonu önlenmeli, nitelikli mühendisler yetiştirilmelidir. Tarım danışmanlığı zorunlu hale getirilmeli, danışmanların ücretleri ve çalışma koşulları iyileştirilmelidir.
Meslektaşların Hakları ve Sosyal Güvence
Kamuda çalışan ziraat mühendislerine verilen 4200 ek gösterge yetersizdir; bu rakamın 6400 olması gerekmektedir. Emekli meslektaşlarımız açlık sınırının altında maaşlarla yaşam mücadelesi vermektedir.
Depremler, Arazi Kullanımı ve Yerel Yönetimler
Yaşanan depremler, tarım arazilerinin yerleşime açılmasının ne kadar yanlış olduğunu göstermiştir. Tarım arazileri korunmalı, yerleşimler sağlam ve güvenli zeminlerde planlanmalıdır. Yerel yönetimler, tarımsal üretimi geliştirmek için ziraat mühendisleri görevlendirmelidir.
Çevre, Su ve Planlama
Denizlerimizde ve iç sularımızda evsel, endüstriyel ve tarımsal kirlilik minimuma indirilmeli; ileri biyolojik arıtma zorunlu hale getirilmelidir. Tarım, su, mera ve çevre planlamaları ziraat mühendisleri olmadan yürütülemez.
Mücadele ve Kararlılık
Ekonomik krizlerden çıkış için tarım sektöründe kısa, orta ve uzun vadeli yapısal planlamalar hayata geçirilmelidir. Dayanışma ve mesleki sorumluluk bilinciyle; Odamız çözümler üretmeye, mesleğimizin itibarı ve yetkileri konusunda taviz vermemeye devam edecektir.
Hiçbir siyasi görüş gözetmeksizin, yalnızca kamu yararı temelinde mücadelemizi sürdüreceğiz.