MEHMET REBİİ ÖZDEMİR
SAMSUN- Ulu Önderimiz Atatürk, 25 Mayıs-12 Haziran 1919 tarihleri arasında 18 gün kaldığı güzel ilçemiz Havza’da, fikirlerini sistemleştirmiş, Milli Mücadele hareketinin ilk aksiyonlarını, vatansever Havza’lıların motivasyonu, cesareti ve katkılarıyla uygulamaya geçirmiştir. Havza, Kurtuluş Mücadele’sinde “ilklerin” adresi olmuştur:
İlk Genelge: 28 Mayıs 1919 tarihli Havza Genelgesi; Millî Mücadele döneminde yayımlanan ilk genelgedir. Bu genelge ile halkın işgallere karşı tepki göstermesi sağlanmış ve ulusal bilinç uyandırılmıştır.
İlk Marş: 'Gençlik Marşı' ilk kez Samsun’dan Havza’ya gelirken, Atatürk ve arkadaşları tarafından Bekdiğin mevkiinde okunmuştur.
İlk Müdafa-i Hukuk Cemiyeti: İlk cemiyet kurulmuş ve teşkilat şimdiki Merkez İlköğretim Okulu olan “Taş Mektepte” toplanmıştır.
İlk Miting: 30 Mayıs 1919 tarihinde, Havza’da işgallere karşı büyük bir protesto mitingi düzenlenmiş, İzmir'in işgali protesto edilmiştir. Atatürk, halka yaptığı konuşmada: “Hiçbir zaman ümitsiz olmayacağız, çalışacağız, kurtulacağız. Bizi öldürmek değil, diri diri mezara sokmak istiyorlar. Şimdi çukurun kenarındayız. Son bir cüret belki bizi kurtarabilir.” Bu konuşma, Atatürk’ün Samsun’a çıktıktan sonra doğrudan halka yaptığı ilk açık konuşmadır.
CHP Samsun Milletvekili Kemal Zeybek; “Yurtsever, cesur Havzalılar olarak çok gururluyuz, onurluyuz. Milli Mücadele tarihinin altın sayfalarında, ilçemizin ve Havzalıların onurlu yeri nesiller boyu ilelebet yaşayacaktır. Memleketin en zorlu, işgal günlerinde Atatürk’e kucak açmış, elindeki kıt kaynakları onun emrine vermis ve en önemlisi gösterdikleri cüret ve cesaretle devrimin başarıya ulaşmasında büyük rol oynamışlardır. Atatürk, 24 Eylül 1924 tarihinde, Havza ziyaretinde Havzalılar olarak bizlere hitap ederek, Havza ve Havzalıların adını Cumhuriyet tarihimize altın harflerle yazmıştır:
Muhterem Havzalılar!
İlk cür'eti, ilk cesareti gösteren, ilk teşkilatı yapan sizlersiniz. İnkılap ve Cumhuriyet tarihinde kahraman Havza'nın ve Havzalıların büyük bir yeri vardır.”
Milletvekili Zeybek, “Bu duygu ve düşüncelerle başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Milli Mücadelemizin tüm kahramanlarını bir kere daha saygı, minnet ve şükranla anıyorum. Yaşasın demokratik, laik Türkiye Cumhuriyeti.’
