İSTEK DIŞI KULLANDIRILAN YILLIK ÜCRETLİ veya İDARİ İZİNLER…

Bu dönemde bazı kurumlar, gazetecileri birikmiş olan yıllık izinlerini kullanmaya zorlamaktadır. Kimi kurumlar çalışanlarına yıllık ücretli iznin yanı sıra idari izin de vermektedir. Bu gelişmenin temel sebebini olası iş davalarında izin alacaklarının işverene yükleyeceği maddi yükün hafifletilmesi olarak görmek mümkündür. Basın İş Kanunu’na göre yıllık ücretli izin hakkı (Madde 29), meslekte 10 yılını doldurmamış olanlar için 4 hafta, doldurmuş olanlar için 6 hafta olarak öngörülmektedir. İşverenin kullandırmadığı izin haklarıyla ilgili yükümlülüğü de hem kullandırılmayan izin ücretinin 3 katı idari para cezası hem de gazeteciye 2 katı ödeme şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla işveren, kullandırmadığı her bir günlük ücretli izin için 5 gün ücreti ödemek durumunda kalmaktadır. Bu nedenle geçmiş yıllara ait birikmiş ücretli izinlerin mümkün olduğunca eritilmesi, yıl içinde hak kazanılan ücretli izinlerin de sonraki yıla bırakılmadan kullandırılması istenmektedir. İşverenin ücretli izinleri sormadan kullandırma hakkı bulunmakla birlikte burada “hakkaniyet ve gereklilik” ölçütlerine uygunluk aranmaktadır. 
Ücretli izinli sayılan günlerin gerçek birer izin olduğu ise kesinlikle söylenemez. Bu dönemlerde gazetecilerin çalışması talep edilmekte “düşük profilli” olsa dahi haber takibi yapmaları ve haber üretip yazmaları istenmektedir.

ÜCRET ve DİĞER GELİRLERİN DURUMU
Pandemi dönemindeki en önemli gelişme, Kısa Çalışma Ödeneği (KÇÖ) uygulamasıdır. KÇÖ’ye başvurmayan çok az medya kuruluşu kalmış durumdadır. Faaliyetleri en az üçte bir oranında azalan işyerlerinin yararlanabilmesi için yapılan düzenlemeyle çalışanların brüt maaşlarının yüzde 60’ı İŞKUR tarafından karşılanmakta, geriye kalan kısmı ise işverenlerce ödenmektedir. Bu hesaplama tüm çalışanların aylık ücretlerinde çeşitli miktarlarda azalmaya neden olmuştur. KÇÖ’nün yanı sıra işverenlerin uyguladığı bir diğer strateji de çalışanların aylık ücretlerine eklenen yol ve yemek ödemelerinin kesilmesidir. Kimi medya kuruluşlarının gazetecilere ödediği yol ve yemek ücretlerinde kesinti yaptığı hatta tümüyle kaldırdığı bilinmektedir. İşyeri mesaisinin olmaması nedeniyle yol ücretlerinin kesilmesi akla yatkın görünmekle birlikte dönüşümlü şekilde çalışan kimi gazeteciler için bu kesinti hak kayıplarına neden olmaktadır. Yemek ücretlerinin verilmemesinin ise anlaşılabilir yönü yoktur. Büroda çalıştıkları günlerde en az bir öğünü ev dışında yemek zorunda kalan çalışanların yemek masraflarının karşılanması söz konusuyken gazeteciler evde çalışmaya devam etmelerine rağmen evdeki (bir öğün) beslenme masrafları karşılanmamaktadır. İşyerlerinde yemek çıkan gazeteciler için de durum farklı değildir. 

İHTİYAÇLAR, HARCAMALAR ve MASRAFLAR
Gazetecilerin evde(n) çalışabilmek için ihtiyaç duydukları teknik ekipman, çoğunlukla kendileri tarafından karşılanmaktadır. Bilgisayar, mobil telefon, konuşma kotaları ve internet alt yapısının çalıştıkları kurum tarafından sağlandığı gazetecilerin sayısı çok azdır. Gazetecilerin bunlara sahip oldukları varsayılarak kendi donanımlarını kullanmaları adeta doğal kabul edilmektedir. Bazı gazeteciler için bu imkanlar sağlansa da bunlar kendilerinin de belirttiği gibi “istisna” durumlardır. Dolayısıyla gazeteciler kendilerine ait bilgisayar, mobil telefon, konuşma kotaları ve internet alt yapısını kullanmakta, bunlara ait fatura ve amortisman giderlerinin yükü gazetecilerin bütçelerine bırakılmaktadır. Bununla birlikte yaşam masrafları evde çalışmayla birlikte artmaktadır. Özellikle elektrik, su, ısınma ve beslenme giderleri artan gazetecilerin aylık sabit ödemeleri gözle görülür şekilde yükselmiştir. Bunlar, evde çalışıyor olmak nedeniyle artan maliyetlerdir ve hiçbiri işverenler tarafından karşılanmamaktadır.